Η περίοδος της Γ’ Βουλγαρικής Κατοχής υπήρξε ολέθρια για τους κατοίκους της ανατολικής Μακεδονίας και της δυτικής Θράκης. Από την πρώτη μέρα οι Βούλγαροι εφάρμοσαν πολιτική αφανισμού ή απέλασης των Ελλήνων με προφανή στόχο τον εκβουλγαρισμό και την προσάρτηση στη ‘’μεγάλη’’ Βουλγαρία. Ο ελληνικός πληθυσμός της περιοχής παρουσίασε τρομερές μειώσεις, καθώς πολλοί (περίπου 170.000) αναγκάστηκαν σε έξοδο προς τα γερμανοκρατούμενα εδάφη, όπως την κεντρική Μακεδονία, την Αθήνα και τον Πειραιά. Αρκετοί μουσουλμάνοι και χριστιανοί διέφυγαν και προς την Τουρκία. Όσοι παρέμειναν βρέθηκαν να στερούνται βασικών αγαθών (φαρμάκων και τροφίμων) και να υπόκεινται σε οικονομική διάκριση με αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών από ασιτία. Από την άλλη πλευρά οι Βούλγαροι προσπάθησαν να προσελκύσουν κατοίκους της χώρας τους και υπολογίζεται ότι 120.000 έποικοι εγκαταστάθηκαν στα 3 χρόνια της κατοχής, χωρίς όμως ουσιαστική μεταβολή του χαρακτήρα του πληθυσμού. Ο μακεδονοθρακικός λαός αντιστάθηκε στον κατακτητή αντιδρώντας στη βίαιη προσπάθεια αφελληνισμού. Όμως οι εξεγέρσεις – όπως άλλωστε και στην υπόλοιπη χώρα – πολλές φορές πνίγηκαν στο αίμα, με τους Βούλγαρους να ακολουθούν την τακτική των Γερμανών και να προβαίνουν σε ομαδικές εκτελέσεις! Ιδιαίτερα το Δοξάτο το 1941, υπέστη για τρίτη φορά τη βουλγαρική θηριωδία (ύστερα από εκείνες του 1913 και του 1917), μπαίνοντας στον κατάλογο των μαρτυρικών περιοχών της πατρίδας μας, που βίωσαν ολοκαυτώματα την περίοδο της ναζιστικής κατοχής! Η καταδίωξη των Ελλήνων και των λοιπών εθνοτικών ομάδων συμπεριέλαβε και επιστράτευση για αμισθί εργασία στην Βουλγαρία ή στα κατεχόμενα ελληνικά και γιουγκοσλαβικά εδάφη. Τα τάγματα εργασίας (ή «ντουρντουβάκια», βλέπε εικόνα) ήταν συνώνυμα της εξόντωσης, καθώς πολλοί δεν άντεχαν τις δοκιμασίες και πέθαναν από τις κακουχίες και τα βασανιστήρια. Οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης ήταν απάνθρωπες, χωρίς στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής, με λίγο νερό και κακής ποιότητας φαγητό. Οι βουλγαρικές αρχές προκάλεσαν ευρύτατες καταστροφές και στην οικονομία, παίρνοντας εξοντωτικά μέτρα για τον περιορισμό της δραστηριότητας των Ελλήνων. Οι ζημιές των περιοχών αυτών ανήλθαν στο 1 δις δολάρια, ενώ παράλληλα υπήρξε τραγική μείωση των δασών και ερήμωση της υπαίθρου. Η Βουλγαρική Κατοχή τερματίστηκε με την αποχώρηση των Γερμανών τον Οκτώβριο 1944. Ωστόσο η Ελλάδα δεν απαίτησε αποζημιώσεις για τα εγκλήματα πολέμου από το γειτονικό λαό και έτσι ποτέ κανένας δεν τιμωρήθηκε! Ούτε ποτέ κανένας δεν ζήτησε συγγνώμη! Στη συνέχεια, στη Βουλγαρία επιβλήθηκε το κομμουνιστικό καθεστώς και τα σύνορα έκλεισαν. Αργότερα, για να μην ξυπνήσουν μίση στα πολύπαθα Βαλκάνια, έγινε προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών και καλλιεργήθηκαν σχέσεις καλής γειτονίας και συνεργασίας με αποτέλεσμα πολλά να ξεχαστούν!

Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στη Γιουγκοσλαβία επιβλήθηκε το κομμουνιστικό καθεστώς, αφού καταργήθηκε η μοναρχία και εκθρονίστηκε ο βασιλιάς Πέτρος ο Β΄. Στις 29 Νοεμβρίου 1945 ιδρύθηκε η Ομοσπονδιακή Λαϊκή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Ο νέος ηγέτης της, Κροάτης Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, ανακήρυξε επισήμως το νότιο τμήμα του κράτους – που ως τότε ονομαζόταν Βαρντάρσκα Μπανόβινα, δηλαδή επαρχία του ποταμού Αξιού – ως Λαϊκή Δημοκρατία της ‘’Μακεδονίας’’! Ο Τίτο βασίστηκε σε όσα έγιναν στις δεκαετίες 1920 και 1930, όταν η Κομμουνιστική Διεθνής (Κομιντέρν) διέδωσε την ιδέα ύπαρξης ‘’μακεδονικής’’ εθνότητας και ξεκίνησε – σχεδόν από το μηδέν – τη δημιουργία ενός νέου έθνους! Πήρε τη βουλγάρικη γλώσσα (που μιλιόταν στην περιοχή), την εμπλούτισε με σέρβικες συλλαβές και λέξεις και της ‘’έγραψε’’ γραμματική! Επίσης ‘’μπόλιασε’’ τον πληθυσμό με ‘’μακεδονικότητα’’ και αλλοίωσε την ιστορία, υιοθετώντας Βούλγαρους ήρωες και γεγονότα, ενώ στην πορεία πρόσθεσε και ελληνική ιστορία, εκμεταλλευόμενος τη λαμπρότητα των (Ελλήνων) αρχαίων Μακεδόνων. Μάλιστα έκανε και κάτι παγκοσμίως πρωτοφανές για άθεο! Ίδρυσε νέα εκκλησία, αποσχίζοντας από το Σερβικό Πατριαρχείο τρεις Επισκοπές της ‘’Μακεδονίας’’, που αργότερα ανακήρυξαν την Αυτοκεφαλία τους (1967). Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Ορθοδοξία ανά την Υφήλιο αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν αυτή την αντικανονική πράξη. Πρόκειται για την σχισματική ‘’Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία’’ με προστάτη της τον Άγιο Κλήμεντα (σ.σ. ουδεμία αναφορά υπήρχε τότε στους δύο Έλληνες ιεραποστόλους, Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο, που σήμερα χαρακτηρίζονται από τους Σκοπιανούς ως ‘’πατέρες του μακεδονικού έθνους’’)! Στον αντίποδα, την περίοδο εκείνη υπήρξαν διεθνείς αντιδράσεις υπέρ της Ελλάδας. Η αγγλική εφημερίδα ”Τimes”, σε ανταπόκρισή της από την Άγκυρα (7-3-1944), έγραφε: ‘’Υπάρχει η τάση να αναβιώσει η παλιά ιδέα περί μιας αυτόνομης Μακεδονίας. Από όλες τις λύσεις του βαλκανικού προβλήματος αυτή θα ήταν οπωσδήποτε η χειρότερη. Ένα κράτος με ξεχωριστή μακεδονική εθνότητα ανήκει στον χώρο της φαντασίας, όπως την εξέθρεψαν οι βούλγαροι κομιτατζήδες. Δεν υπάρχουν Μακεδόνες ως έθνος’’. Για την προπαγάνδα και τις επιθετικές βλέψεις της Γιουγκοσλαβίας απέναντι στη χώρα μας, στάλθηκε εγκύκλιος του Υπουργού Εξωτερικών των Η.Π.Α. Edward Stettinious, σε όλους τους πρέσβεις και προξένους στην Ευρώπη (Δεκέμβριος 1946), που έλεγε τα εξής: «Η παρούσα κυβέρνηση θεωρεί τις αναφορές για ‘’μακεδονικό έθνος’’, ‘’μακεδονική πατρίδα’’ και ‘’μακεδονική εθνική συνείδηση’’ αδικαιολόγητες δημαγωγικές διατυπώσεις, οι οποίες δεν αντιπροσωπεύουν οποιαδήποτε εθνοτική ή πολιτική πραγματικότητα και θεωρούνται ως δυνητικός μανδύας εκδήλωσης επιθετικών προθέσεων σε βάρος της Ελλάδας».

Λειβαδίτης Κωνσταντίνος