Ένας από τους βασικούς συντελεστές της δημιουργίας της τόσο μεγάλης Βουλγαρίας, που φαίνεται στο χάρτη, ήταν – και πάλι, όπως και στη βουλγαρική Εξαρχία – ο Ρώσος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη Ν. Ιγνάτιεφ, ο οποίος και αποκλήθηκε από διπλωμάτες της εποχής “πατέρας του ψεύδους και νεκροθάφτης του Ελληνισμού”. Με τις ανυπόστατες αναφορές του και διαβάλλοντας τους Έλληνες είχε παρασύρει και αυτόν ακόμα τον Τσάρο. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα του Λονδίνου “Ημερήσια Νέα” τον Μάιο του 1878, σε ερώτηση δημοσιογράφου γιατί παραγκωνίζεται τόσο πολύ το ελληνικό στοιχείο της περιοχής, απάντησε ως εξής: «Επιχειρήσαμε τον πόλεμο όχι υπέρ των Ελλήνων, αλλά υπέρ των Βουλγάρων. Δεν είναι δυνατόν να χάνω πολύτιμο χρόνο εργαζόμενος υπέρ των Ελλήνων». Στη διαμορφούμενη τότε ρωσική πολιτική, με την έξαρση του Πανσλαβισμού, η επέκταση της Ελλάδος, που εκτεινόταν από το ακρωτήριο Ταίναρο ως τον Σπερχειό ποταμό, φάνταζε ως απειλή για τη Ρωσία, όπως αυτό διαφάνηκε από τους λόγους του Τσάρου Αλέξανδρου Β΄ προς τον Άγγλο πρέσβη Σεϋμόρ στην Αγία Πετρούπολη, όπου δήλωνε μεταξύ άλλων: «Δεν συμφέρει την Ρωσία να γίνει η Ελλάδα ισχυρό κράτος. Η προέκταση των ελληνικών ορίων, αν όχι μέχρι του Ευξείνου, τουλάχιστον μέχρι του Ελλησπόντου, αφαιρεί από την Ρωσία τη ναυτική επικράτηση και κλείνει εντός της Μαύρης Θαλάσσης κάθε τάση της Αυτοκρατορίας μας προς τα νότια». Έτσι, με τις παραπάνω δηλώσεις του, ο Τσάρος, ανεξάρτητα κατά πόσο αυτές ευσταθούσαν ή ήταν δικαιολογημένες, το μόνο που κατάφερε ήταν να αποκαλύψει τις προθέσεις του και να θορυβήσει, όχι βέβαια την Ελλάδα, αλλά την Αγγλία στον έλεγχο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία συνέγειρε και τις άλλες ευρωπαϊκές Δυνάμεις. Συνέπεια αυτών ήταν η Συνθήκη του Βερολίνου (καλοκαίρι 1878) που αναθεώρησε αυτή του Αγίου Στεφάνου, επαναφέροντας την περιοχή της Μακεδονίας στο πρότερο καθεστώς, δηλαδή στην κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Από τις 13 Ιουνίου ως τις 13 Ιουλίου 1878 συνήλθε συνέδριο στο Βερολίνο υπό την προεδρία του Γερμανού καγκελάριου Βίσμαρκ, με την οποία η Μεγάλη Βρετανία, η Αυστροουγγαρία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ρωσία (επί Τσάρου Αλέξανδρου Β΄) καθώς και η Οθωμανική Αυτοκρατορία (επί Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄), αναθεώρησαν τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, που είχε προ-συνομολογηθεί βεβιασμένα στις 3 Μαρτίου του ίδιου έτους μεταξύ της Ρωσίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βασικό δημιούργημα της οποίας ήταν η “Μεγάλη Βουλγαρία”. Ένα από τα θέματα του συνεδρίου ήταν να αποφασίσει για την τύχη της Βουλγαρίας, έστω και αν η ίδια είχε αποκλειστεί από τη συμμετοχή στις συνομιλίες, παρά τη ρωσική επιμονή. Η Συνθήκη αναγνώρισε επίσημα την ανεξαρτησία της Ρουμανίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, ενώ η Βουλγαρία χωρίστηκε σε τρία μέρη και περιορίστηκε δραστικά. Στα βόρεια ιδρύθηκε το Πριγκιπάτο της Βουλγαρίας, που ήταν μια ημιαυτόνομη ηγεμονία υπό τους Οθωμανούς, με μικρή έκταση, σχεδόν όσο το ένα τρίτο της σημερινής Βουλγαρίας και είχε βόρεια όρια τον Δούναβη και νότια τον Αίμο. Νοτιότερα δημιουργήθηκε το ξεχωριστό πριγκιπάτο της Ανατολικής Ρωμυλίας, επίσης υπό Οθωμανική επικυριαρχία με χριστιανό διοικητή διοριζόμενο από τον Σουλτάνο. Στην επαρχία αυτή αποκλειόταν η διατήρηση τουρκικών στρατιωτικών μονάδων και οι 3 γλώσσες (ελληνική, βουλγαρική και τουρκική) θεωρούνταν ισότιμες. Τα υπόλοιπα εδάφη της Θράκης, της Μακεδονίας, της Ηπείρου και των Σκοπίων επεστράφησαν στους Οθωμανούς, ανατρέποντας έτσι τα ρωσικά σχέδια για μια ανεξάρτητη – και ρωσόφιλη – “Μεγάλη Βουλγαρία’’. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1885, καταλύθηκε από τους Βούλγαρους το καθεστώς της Ανατολικής Ρωμυλίας και ανακηρύχτηκε η ένωση της με τη Βουλγαρία. Τα τρία νέα ανεξάρτητα κράτη, στη συνέχεια αυτοανακηρύχθηκαν βασίλεια: η Ρουμανία το 1881, η Σερβία το 1882 και το Μαυροβούνιο το 1910, ενώ η Βουλγαρία κήρυξε την πλήρη ανεξαρτησία της το 1908. Το ίδιο έτος η Αυστροουγγαρία προσάρτησε τη Βοσνία πυροδοτώντας μια μεγάλη ευρωπαϊκή κρίση.

Λειβαδίτης Κωνσταντίνος